Overstappen naar een ander biologisch medicijn

Overstappen naar een ander biologisch medicijn

Mensen met reuma moeten in samenspraak met de reumatoloog de keuze maken om onder strikte voorwaarden over te stappen op een ander biologisch medicijn vanwege niet-medische redenen.

Wat is er aan de hand?

Veel mensen met een vorm van reuma hebben in de afgelopen jaren hun gezondheid sterk vooruit zien gaan door het gebruik van biologische medicijnen. Deze medicijnen helpen ontstekingen te remmen en gewrichtsschade tegen te gaan. Mensen met reuma kunnen door biologische medicijnen, veel vaker en langer dan voorheen, deelnemen aan de samenleving. Na het verschijnen van de oorspronkelijke biologische medicijnen (biologicals), hebben ook biosimilars hun intrede gedaan door het aflopen van patenten. Biosimilars zijn medicijnen met dezelfde werkzame stof als het originele biologische medicijn dat al is geregistreerd. De komende tijd komen vele biosimilars op de markt. Naast deze ontwikkeling, neemt de druk op het geneesmiddelenbudget in Nederland toe. 

 

Wat vindt het Reumafonds?

Bij het overstappen naar een ander biologisch medicijn, gaat het om zorg op maat voor de individuele patiënt. Zij moeten de gelegenheid krijgen om, in samenspraak met de reumatoloog, de keuze te maken om al dan niet over te stappen. Als er vanuit kostenoverwegingen wordt gekozen voor het overstappen naar een ander biologisch medicijn met dezelfde werkzame stof (meestal een biosimilar), dan vindt  het Reumafonds dat wisselen aan de volgende voorwaarden moet voldoen:

1. Maatwerk in samenwerking met de reumatoloog 
Besluitvorming over het al dan niet overstappen moet plaatsvinden door de reumatoloog in samenspraak met de patiënt (shared decision making). Naast medische redenen, moet ook rekening worden gehouden met persoonlijke omstandigheden, behoeften en wensen van mensen met reuma. Zij moeten instemmen met de overstap (informed consent) en voldoende tijd krijgen om een afweging te maken over hun behandeling

2. Meer onderzoek naar overstappen is nodig
De effectiviteit en veiligheid van het overstappen naar een ander biologisch medicijn moet zijn gewaarborgd. Er zijn de laatste jaren belangrijke ‘switch studies’ verschenen, waarbij de effectiviteit en veiligheid van een biosimilar is vergeleken met de oorspronkelijke biological. Voor het overstappen naar een ander biologische medicijn, zijn dit soort ´switch studies´ voor reumatologen en mensen met reuma van essentieel belang voor het opbouwen van vertrouwen. 

3. Goede informatie en begeleiding van mensen met reuma 
Cruciaal is het verkrijgen van vertrouwen in het nieuwe medicijn aan de hand van objectieve informatie verstrekt door de reumatoloog, apotheker en reumaverpleegkundige. Alle mensen met reuma moeten voor vragen en begeleiding terecht kunnen bij hun behandelend arts en/of reumaverpleegkundige in het ziekenhuis. 

4. Monitoring van de effecten van de overstap
Zorgvuldige monitoring naar het gebruik van biologische medicijnen, waaronder ook dosering en gebruiksfrequentie, is noodzakelijk. Bij problemen ten aanzien van de werking en bijwerkingen, kan dan snel worden ingegrepen. Terugkeer naar het eerdere medicijn moet gegarandeerd zijn. De informatie uit de monitoring geeft meer inzicht in de werking, bijwerkingen en resultaten bij het overstappen naar een ander biologisch medicijn. 

5. Voorkomen van meerdere malen wisselen van biologisch medicijn.
Veranderen van biologisch geneesmiddel is voor mensen met reuma zeer belastend. Ook is het lastig om bij meerdere wisselingen te achterhalen door welk middel de mogelijke effecten op langere termijn zijn toe te schrijven.

 

Ervaringen met biologische medicijnen 

Joke de Vries, reumatoïde artritis sinds 62 jaar en polymyalgia rheumathica sinds een jaar:

“Vroeger ben ik veel geopereerd en had ik veel pijn vanwege mijn reuma, daardoor kon ik helaas  ook niet meer werken. Door de biologische medicijnen is de reuma tot rust gekomen en nu voel ik me veel beter! Ik hoop dat vooral jonge mensen heel veel eerder biologische medicijnen kunnen krijgen als deze het beste passen in hun behandeling, zodat ze zo min mogelijk belemmeringen ondervinden in hun leven door de reuma.”

Warner ten Kate, reumatoïde artritis sinds 16 jaar en hartpatiënt:

“Ik kon mijn been niet meer over het zadel van de fiets slingeren, zo stijf was ik. Uiteindelijk moest ik dagelijks veel pillen innemen en iedere week een injectie krijgen. Het vergde zoveel energie dat ik mijn bedrijf moest opgeven. Nu krijg ik biologische medicijnen, werk ik weer en ben ik veel minder vermoeid. Tussen mijn laatste serie infusen zit een periode van 2 jaar en 4 maanden. Dat is toch geweldig? Ik heb kwaliteit van leven terug gekregen.”  

 

Zeven  vragen die je kunt stellen bij overstappen 

  • Wat zijn in mijn behandeling de voor- en nadelen van overstappen naar een ander biologisch medicijn met dezelfde werkzame stof?  
  • Is het een goed moment in mijn behandeling om over te stappen (ook gezien mijn persoonlijke omstandigheden)? 
  • Wat zijn de mogelijkheden en alternatieven? 
  • Wat zijn mogelijke risico’s bij overstappen? 
  • Waar kan ik goede onafhankelijke informatie krijgen over mijn nieuwe medicijn?  
  • Hoe word ik begeleid en gemonitord? 
  • Welke stappen gaan we nemen, mocht het nieuwe medicijn niet aanslaan? Kan ik ook terug naar mijn oude medicijn?

 

Meer informatie

Bekijk het uitgebreide standpunt van het Reumafonds ‘Overstappen naar een ander biologisch medicijn? ’ 

Meer informatie over biologische medicijnen